De oorsprong van het kraken

Oorzaak

Halverwege de jaren ’60 werd kraken bekend in de media vanwege een oproep in een studententijdschrift. Voor die tijd werden onbewoonde huizen altijd stilletjes bezet.  De voornaamste reden voor het kraken van huizen was de extreme woningnood die heerste na de tweede wereldoorlog. Veel huizen waren gebombardeerd tijdens de oorlog. De babyboom na de jaren ’50 en de verstedelijking zorgden ook voor een enorm tekort op de woningmarkt.

Publiciteit

In 1964 moedigde het Amsterdams studentenblad Propria Cures studenten aan om leegstaande panden te bezetten in de Kattenburgwijk. In afwachting van de sloop, werden de oorspronkelijke bewoners verhuisd en vond het studentenblad een tijdelijke oplossing voor de huisvesting van een grote groep studenten.Voor deze tijd werd het kraken nooit echt opgepikt door de media.

De witte plannen

Er ontstonden verschillende anarchistische bewegingen zoals Provo. Provo was een groep jonge actievoerders die de woningnood en stadssanering in Amsterdam bekritiseerden. Zij wilden met ‘De witte plannen’ de maatschappelijke problemen van de jaren ’60 oplossen. Provo creëerde het beeld van Amsterdam-Kabouter stad. Een utopie van een kleinschalige mens- en milieuvriendelijke samenleving met een socialistische en anarchistische grondslag.

De kraker

Woningburo De Kraker werd in 1969 opgericht. Met de opkomst van deze nieuwe georganiseerde beweging, werd er afscheid genomen van Provo. Woningburo De Kraker begeleidde verschillende kraakacties onder het motto: ‘redt een pandje, bezet een pandje’. Zij gaven een krakershandleiding uit. In deze handleiding stonden praktische tips zoals het illegaal aftappen van gas en elektriciteit en juridisch advies over huisvredebreuk. Door hun openlijke manier van actievoeren kreeg de beweging veel aandacht van de pers. Sindsdien wordt het bezetten van een pand ‘kraken’ genoemd.

Kraakgolf

In de jaren ’70 ontstond Aktie ’70 en de Oranjevrijstaat. Zij organiseerden kraakspreekuren en stelden lijsten op met leegstaande panden. De gemeente controleerde of deze panden bewoonbaar waren. De gemeente regelde dan dat enkele van deze panden verhuurd werden. Dit was de start van een kraakgolf in Nederland. 5 mei 1970 werd uitgeroepen tot Nationale Kraakdag. De kraakbeweging werd deels gesteund door buurtactiegroepen en jeugdhulpverlening. Jeugdhulpverlening wilde jongeren met problemen helpen aan een woning. Dit betekende de introductie van drugsgebruik in de krakerswereld. Door de betrokkenheid van de hulpverlening werd de woningnood een vast politiek agendapunt. Vanaf de tweede helft van de jaren ’70 waren er over heel Nederland tienduizenden jongeren betrokken bij de kraakwereld.

Oproer

In 1980 kondigde de overheid aan dat de anti-kraakwet definitief werd ingetrokken. In de jaren ’80 was de woningnood hoger dan ooit, wat veel oproer veroorzaakte bij de krakers bewegingen. Op 30 april 1980 kwamen krakers uit heel het land voor de demonstratie ‘Geen woning, geen kroning’ die wereldwijd gevolgd werd.De demonstratie liep uit de hand en zorgde voor interne verdeeldheid tussen pacifistische en gewelddadige krakers. De Amsterdamse kraakbeweging was een inspiratie voor andere landen. De onrust sloeg over naar andere steden zoals Berlijn, Leuven en Londen.

Anti-kraak

Ten ongenoegen van de krakers werd in de jaren ’90 Anti-kraak geïntroduceerd. Veel jongeren en studenten kozen ervoor om voor een kleine bijdrage te huren. Door de gemeente werden er alternatieve ruimten gezocht om de creatieve woon-werkcultuur voort te laten leven. In 1994 werd kraken van woningen die minder dan een jaar leegstaan, strafbaar. Door de aangescherpte wetgeving werd het kraken steeds lastiger. Krakers moesten nu advocaten in arm nemen. De nieuwe generatie krakers waren niet erg populair bij de oude garde. Zij werden ervan beschuldigd geen ideologieën te hebben.

De huidige situatie

Ondanks de anti-kraakwet worden er in heel Nederland nog steeds panden gekraakt. Kraken is nog steeds een protestmiddel tegen onnodige leegstand, speculatie, en een tekort aan betaalbare woningen. In Amsterdam worden nog steeds wekelijks bijeenkomsten gehouden over het kraken van panden. Dit is ook nog steeds mogelijk als je goed geïnformeerd bent en een advocaat in de arm neemt. De laatste twee jaar zijn er talloze kraakpanden en broedplaatsen ontruimd. Deze ontwikkeling is zorgelijk voor de kraakscene. Wat zijn de alternatieven als alle kraakpanden gesloten worden?

BRON FOTO: TOM ORDELMAN, BERLIJN, 1981

Advertenties